ONLUSTEN OORLOGEN & TERRORISME

Zijn er ooit al zoveel oorlogsgebieden tegelijk geweest? Vast wel! De mens is dol op ruzie maken, elkaar uitdagen en krachten meten. Bovendien is oorlog altijd smerig geweest; het grote verschil waren de wapens, en wat dat betreft was het nooit zo smerig.
Het is geen probleem meer om wie dan ook in een conflict te betrekken: gewoon jij en ik, zonder dat wij in oorlog zijn. Zomaar, omdat we er zijn; niet om wat we hebben gedaan.
Conflicten zijn ook nog nooit zo abstract geweest, juist omdat ze zich achter slogans en belijdenissen verschansen, terwijl het eigenlijk om een diep gewortelde onvrede gaat. Niet om het een of ander te verdedigen (behalve zichzelf uiteindelijk), maar om een uiteengerukte wereld, die naar positieve maatstaven multicultureel wordt genoemd, maar die feitelijk aantoont hoe moeilijk mensen met elkaar kunnen samenleven.
Golven migranten hebben stromen zich niet gewenst voelenden over de aardbol verspreid, en het gaat er niet om wie in deze gelijk heeft, maar dat er geen terugkeer mogelijk is naar de structuur van gisteren.
Mensen hebben twee benen en verplaatsen zich, en met de tegenwoordige vervoersmogelijkheden, heel snel en onstuitbaar. En waar willen mensen naartoe? Naar daar waar het goed leven is. Willen we dat niet allemaal, voor onszelf of voor onze kinderen?
Wat mekkeren we dan dat welvaartslanden worden overstelpt? Welvaart die groeit dankzij de uitbuiting en onderdrukking van anderen. En natuurlijk zijn die “profiteurs” niet gewenst, daarvoor profiteren wij zelf te graag van goedkope loonlanden o.a., of van delfstoffen die wijzelf niet en zij wel hebben. Dat ze hun spullen maar goedkoop hiernaartoe sturen en zelf daar blijven om te creperen.
Dat ongewenste begint zich te wreken, waarom we nu toestaan dat vluchtelingen mondjesmaat onze grenzen passeren, maar op één voorwaarde: wij kiezen, want het moeten er niet te veel zijn, en wij moeten er wel iets aan hebben.
Keer de situatie om, en probeer je dan gewenst te voelen. En als dat niet lukt? Dan ontstaat er wel ergens een groepering die probeert af te dwingen wat ze niet konden krijgen, met wapens desnoods.
Zo ontstaat terrorisme: je slaat iemand net zo lang op zijn muil tot hij terugslaat, om hem vervolgens een oneerlijke smeerlap te noemen.
Is dit plaatje te simpel? Mensen zijn helaas niet slimmer, en democratie…, daar heb je eenvoudigweg geen zak aan als kleine miskend (gevoelde) minderheid. Want zo voelen zij dat, omdat ze van kleins af wordt verteld dat ze toch geen kans maken. En de enkeling die het wel lukt, en er zich aan ontworstelt tegen de verdrukking in? Dat is pas een lullige petieterige minderheid. Dus wat gebeurt? In plaats van dat wij hen afschieten of vergassen, of zoiets, schieten zij ons af met een brede opgeluchte “smile” op hun gezicht. Zo laten zij ons een poepje ruiken, een koekje van eigen deeg, tot ook hun dood erop volgt. En dat levert weer haatgevoelens ten opzichte van mensen die er helemaal niets aan kunnen doen, omdat ze iets anders geloven bijvoorbeeld.
Een nooit stoppend rad van geweld, poets op wederpoets, omdat zij iets hebben dat wij graag willen bijvoorbeeld, en daarom diegene bevoordelen die er een klein beetje rijk van kan worden, terwijl tegelijkertijd de massa maar moet zien hoe ze het rooit.
Dan komt er een dag dat de massa het niet meer pikt, en staan wij gefronst met onze oren te klapperen. Want hoe kan dat nou? Dat waren wij niet, maar anderen die er rijk van werden, denken wij verongelijkt in ons door de bank betaalde huis, aan een tafel overladen met proteïnerijk voer, terwijl we ons nog een cognacje inschenken en tevreden door het raam naar de gecultiveerde palmen in de tuin kijken, met daarachter onze glimmende BMW. Dat hebben wij verdiend natuurlijk met vijf dagen per week, acht uur per dag hard werken op een bureaustoel geplakt, vanwaar we rommel die moet worden opgeruimd naar hun toesturen; die luieriken die op vuilnisbelten wroeten, en zeven dagen per week, twaalf uur per dag naar een verre bron moeten lopen voor een emmertje water…
Zo cynisch is de mens, zo a-sociaal ook, en het is niet dat wij slechter zijn dan zij, want in het omgekeerde geval zou precies hetzelfde zijn gebeurt. Het geeft alleen maar aan dat ons denken en handelen dringend moeten veranderen, als we tenminste willen vermijden dat we uiteindelijk allemaal elkaars koppen zullen inslaan!

De mens in de aanval en/of de verdediging, is niet alleen een beeld van alle tijden, maar ook een dat begint in de vroegste jeugd. Baby’s hebben het nog niet, maar vanaf de peuterleeftijd ontstaat de drang om te vernietigen en pijn te doen.
Wat is dat met de mens, die wens tot destructie en zelfdestructie? Waarom trekken peuters vliegen de vleugels uit, vertrappen kinderen met veel plezier een kever, of meppen ze elkaar de ogen blauw om het bezit van een bal? Ik weet niet of de psychologie daar een eensluidend antwoord op heeft, maar in elk geval is “overblijfsel van een verdedigingsmechanisme uit de oertijd” mij te gemakkelijk.
Wij zijn eigenlijk helemaal geen aangename wezens, objectief beschouwd. De enige met een cognitief vermogen, dat we gebruiken om te liegen, bedriegen, martelen en moorden, met de huidige vorm van oorlog voeren als voorlopige hoogmis. Alleluja: de mens en zijn fantasie om te vernietigen!
De meeste technische ontwikkelingen, die wij vooruitgang noemen, ontstaan binnen een militair strategisch kader, om aan te vallen dus, of om een eventuele aanval te pareren. Een van de belangrijkste van zulke gebruiksvormen op het moment is het internet. De mensheid verbinden is een oorspronkelijk nooit bedoeld neveneffect van een systeem, ontwikkeld en ontworpen om de vijand te slim af te zijn, en strategische communicatielijnen te vereenvoudigen en te verkorten.
Je hoeft ook maar naar het film- en spelaanbod te kijken dat onze hoogste culturele ontwikkeling verheerlijkt: het is kapotschieten wat de klok slaat; weliswaar altijd de slechterik, maar wie is dat in godsnaam? Bovendien winnen slechteriken ook nog vaak, zoals ene Hitler gedurende een jaar of tien, en het kostte miljoenen mensenlevens om hem uiteindelijk op de knieën te krijgen. De superheld uit de film keek waarschijnlijk toevallig de verkeerde kant op, of was met vakantie de twaalf jaar dat het Oostenrijkse snorretje aan de macht was.
Komt er dan niks goeds uit het fenomeen mens? Jazeker, en vooral wanneer we er ons voordeel mee kunnen doen. Objectief, en vanuit vogelperspectief hebben we vooral ellende voor deze planeet gebracht, zoals het terugdringen van de habitat voor andere levensvormen, het laten verdwijnen van soorten, en het vergiftigen van het milieu in de meest brede zin; en wij vinden dat de normaalste zaak, de planeet is er immers voor ons! De voordelen gecreëerd zijn er vooral voor onszelf, en voor dat principe hebben we zelfs een term bedacht: egoïsme!
Wat is dan in vredesnaam de bedoeling van onze aanwezigheid hier? Een pervers experiment om te zien hoe lang het duurt voor een hele planeet om zeep kan worden geholpen, of moeten we nu eindelijk maar eens onze mogelijkheden aanspreken om opbouwend te werk te gaan, en dan niet alleen voor onszelf.
Daar schuilt het probleem: “met inachtneming van het andere”, lijkt niet in ons vocabulaire te passen. Zelfs de andere mens is vaak al een stap te ver, laat staan een andere levensvorm.
In menselijke verhoudingen onderling, is “macht” regelmatig een onoverkomelijk struikelblok. Macht wordt gesmaakt en ondergaan. Tussen twee willekeurige individuen waar de biologische verschillen zo goed als nihil zijn, kan de persoonlijkheid levensgroot verschillen. Niet alleen in de menselijke beleving, maar ook dieren reageren anders op verschillende personen. Op die combinatie van verschillen baseren we het machtsgevoel en de machtsbeleving, aangevuld met uiterlijkheden als rijkdom of aanzien. Een subjectieve cocktail die menselijk leven en lijden goeddeels bepaalt.
Een natuurlijk gegeven; de leider van het pact? Maar in een roedel of troep zie je nooit dat de leider zijn macht misbruikt. Bij mensen daarentegen is het eerder regel dan uitzondering. Verantwoordelijkheid gepaard aan macht schijnt bij mensen een onnatuurlijke combinatie; de macht lijkt er alleen voor zichzelf en niet voor de ander. “Macht corrumpeert”, is een uitspraak die niet in het niets is ontstaan.
Het is niet zo dat onze meest intelligente exemplaren die macht bekleden; mensen die de draagwijdte van hun daden kunnen inschatten. Vaak integendeel, zijn het opportunisten die van zichzelf geloven dat ze qua intelligentie aan de top staan, terwijl ze in werkelijkheid niet meer zijn dan handige boerenpummels. De samenhang waarbij wijsheid leidt, is volkomen zoek.
Dit speelt op het politiek toneel, waardoor er steeds meer steeds minder geloof aan wordt gehecht, en verklaart daarnaast waarom hele volksstammen hoofdschuddend het dagelijkse nieuws consumeren, omdat ze niet willen en niet kunnen begrijpen waarom er weer zoveel slachtoffers zijn gevallen.
Gewezen machthebbers die voor een tribunaal verschijnen om zich te verantwoorden, wekken meestal de indruk dat ze nauwelijks tot tien kunnen tellen, en staren vol onbegrip in de ruimte omdat ze werkelijk niet begrijpen waarom hun dit wordt aangedaan. Volkomen a-moreel lijkt steeds vaker macht te bekleden, wat natuurlijk niet bepaald bevorderlijk is voor het voortbestaan van onze soort.
Ooit dacht men dat dit soort uitwassen alleen konden gedijen binnen een dictatuur, maar veel van de huidige dictatoriale machthebbers werden in beginsel democratisch gekozen, wat aangeeft dat ook het politiek spel zoals gekend, in de tegenwoordige tijd is uitgespeeld.
Is er dan geen oplossing voor dit meervoudige en complexe probleem? Jawel, en die oplossing is net als op economisch vlak: kleinschaligheid, waarmee ik niet bedoel dat we grootschalige verworven verbanden zoals de EU moeten opheffen. Wel echter moet dit soort instituten hun macht over mensen worden ontnomen, die aan kleinere verbanden, zoals steden bijvoorbeeld, moet worden gegeven, waar de focus inzake menselijk beleid dient te liggen, omdat daar de lijnen kort en individueel zijn, i.p.v. het abstraheren van de mens in aantallen en grafieken, die juist als voedingsbodem dienen voor de huidige wereldwijde malaise.
Dit betekent dat landen, nationaliteiten en hun politieke structuren verdwijnen, wat uiteindelijk inhoudt dat de samenhang in de wereld vergroot. Kleinere beleidslijnen, met een grotere en mondiale cohesie is wat de mens nodig heeft, om te vermijden dat brandhaarden escaleren zoals zij op dit ogenblik doen.
Natuurlijk is dit een theoretische denkoefening, en zal het praktisch lastig te implementeren zijn, maar het huidige op haar beloop laten kan uiteindelijk heel goed betekenen dat de mensheid in een “Mad Max” scenario terecht komt, met een gedesintegreerde samenleving van onderling elkaar bestrijdende groepen.