De negentiende eeuw was een periode waarin veel veranderde. De industrie kwam op, mensen moesten de hele dag in slechte omstandigheden werken. Mensen konden zich niet meer identificeren met hun werk. Toen kwam het nationalisme op. Mensen konden zich gaan identificeren met hun land en met de daarbij horende tradities.

Eigenlijk een hele normale reactie op verandering. Ik herken dat ook wel in mijn eigen leven. Als ik bang ben voor een verandering die gaat komen grijp ik altijd terug naar een boek of film uit mijn jeugd, naar een ‘traditie’ van vroeger. Ik vind het zelf dan altijd wel fijn als iemand uit mijn omgeving dit herkent en tegen mij zegt:’ moeilijk hè verandering’. Het is erkenning van mijn angst maar gelijker tijd wordt duidelijk gemaakt dat teruggrijpen naar tradities niet de oplossing is.

Ik denk dat de zwartepietendiscussie hier eigenlijk over gaat. Nederland is bang. bang voor terroristische aanslagen, bang voor de klimaatverandering en bang voor de crisis. Dus gaan we teruggrijpen naar een traditie: sinterklaas en zwarte piet. Weer even beleven we dan spanning die we voelden als hij aankwam met de stoomboot, de spanning over wat hij in het grote boek over ons had geschreven, de spanning of we iets in onze schoen hadden gekregen en dan het moment van de waarheid op 5 december: de bevestiging of we braaf geweest waren. Dit zagen we in onze cadeaus en in de lieve of gemene gedichten. Volgens mij gaat Sinterklaas over onzekerheid en bevestiging. Ik heb het daarom altijd een leuker feest gevonden dan kerst. Het is niet alleen maar leuk en gezellig er zit meer spanning in.

Ik heb alleen niet het gevoel dat de kleur van piet daar nou zoveel invloed op heeft. Essentieel is dat hij niet te herkennen is. Dat maakt het spannend. Maar de kleur zelf doet er denk ik eigenlijk niet toe. In principe zou zwarte piet ook een soort oempa loempa kunnen zijn in de speelgoed fabriek van sinterklaas. Oempa Loempa’s zijn mysterieus, niet te herkennen als ‘mensen’ en hebben al ervaring in het werken in de fabriek.

Ondanks dat ik zelf de ‘metamorfose’ van piet ook best wel spannend en moeilijk vind, denk ik toch dat we het moeten doen. Angst is een slechte raadgever en ik begrijp ook goed dat mensen zwarte piet associëren met de slavernij. Dat wil alleen niet zeggen dat mensen die sinterklaas met zwarte piet vieren ook racisten zijn. Het is namelijk een hele normale reactie om je vast te klampen aan een traditie. Maar uit ervaring kan het zeggen dat het dan heel bevrijdend voelt als deze reactie herkent en daarmee ontkracht wordt. Dus laten we het volgende doen: laten we piet een andere kleur geven en laten we met z’n allen zeggen: moeilijk hè verandering’ .

 

 

Regressie
Stem op deze column!